هر انسان با اهدای یک واحد از خون خود میتواند زندگی سه نفر دیگر را نجات دهد. این عمل یکی از مظاهر نوع دوستی و پیوند میان انسان هاست. اهدای خون یک کار نیکوکارانه است که از جنبههای مختلفی قابل بررسی است. یک جنبه ی آن تزریق امید و جان دوباره به بیمارانی است که به آن نیاز دارند. از طرفی سلامت و بازگشت هرکدام از آنها به زندگی، سبب روحيه بخشيدن به جمعی از افراد وابسته میشود.
یک جنبهی بسیار مهم فرایند اهدای خون که متوجه شخص خون دهنده است، شامل فواید روانی و جسمانی متعددی می باشد. هر انسان به واسطه ی روحیه خیرخواهانه و قدرت بدنی که در خود حس میکند، میتواند اقدام به اهدای خون کند. این کار به ایجاد احساسات مثبت و سلامت روانی فرد منجر خواهد شد. شاید برایتان جالب باشد که بدانید اهدای خون برای سلامت عمومی بدن نیز فوایدی دارد. در اینجا تعدادی از این فواید را بازگو میکنیم.
برخی افراد بیشتر از میزان نیاز بدن، آهن مصرف میکنند. این مقدار در کسانی که بیش از حد گوشت قرمز استفاده میکنند، بیشتر است. عارضهای نیز به نام هموکروماتوز وجود دارد که به صورت ژنتیکی ایجاد شده و باعث جذب بیش از حد آهن در بدن میگردد. این مقدار آهن اضافه در بدن، رادیکالهای آزاد تولید میکند. رادیکالهای آزاد مضراتی برای بدن به همراه دارند. از جمله ایجاد تغییر در سلولها و اختلال در فرایندهای طبیعی را سبب میشوند. در نتیجه این عوامل احتمال ابتلا به بیماریهایی مثل سرطان و بیماریهای قلبی افزایش مییابد. گفته میشود مردها و زنان یائسه بیشتر از سایرین در معرض این عوارض میباشند. اهدای خون، آهن اضافه را از بدن خارج میکند و خطرات ناشی از آن را کاهش میدهد.
در کشور ما یکی از متداولترین علل مرگومیر خصوصاً در مردان، ابتلا به بیماریهای قلبی است. پس از اهداي خون، سرعت خونسازي در بدن بالا ميرود و با روانتر شدن خون، از تجمع چربي و اكسيد شدن كلسترول در ديواره رگها جلوگيري به عمل ميآيد. به همين دليل اهدای خون میتواند یکی از فعالیتهای مفید برای بهبود سلامت و پیشگیری از بروز بیماریهای قلبي و عروقي تلقی شود. مطالعاتی نیز در زمینهی تأثیر اهدای خون در کاهش فشارخون افراد با سطح فشار خون بالا، صورت گرفته که نتایج آن در مجله Transfusion به چاپ رسیدهاست.
اهدای خون در کنار همهی فوایدی که برای بدن دارد، هدیه کردن بخش جبرانپذيري از خودمان برای زندگی بخشیدن به کسانی است که به آن احتیاج دارند. فکر کردن به اینکه خون اهدایی شما در بدن بیماری به حرکت در میآید و جان تازهای به او میبخشد، حسی ناب و ارزشمند برایتان به همراه خواهد داشت. این نشان دهندهی سلامتی شماست که میتوانید به دیگران از این راه کمک کنید و خودتان نیز از فواید اهدای خون برای تقويت قواي جسماني بهرهمند شوید. دانستن این موضوعات در سلامت روانی شما نیز نقش مؤثری ایفا میکند. احساس مفید بودن برای جامعه و کمک به دیگران، کاهش سطح اضطراب و فشارهای روانی را در پی دارد.
اهداکنندگان خون قبل از این عمل، مورد معاینات پزشکی و آزمایش قرار میگیرند تا از سلامت جسمانی آنها برای این کار، اطمینان حاصل شود. فشار خون، دمای بدن، نبض، گروه خوني و سطح هموگلوبین در بدن این افراد مورد ارزیابی قرار میگیرد. اگر مشکلی در این موارد متوجه سلامت شما باشد، برای مثال سطح کلسترول بالا داشته باشید، از وضعیت خود مطلع شده و اقدام به درمان خواهیدکرد.
کمخونی که در نتیجهی کمبود گلبولهای قرمز خون بروز میکند، یکی از مواردی است که در آزمایش هموگلوبین قابلتشخیص است.
پس از خون دادن، نمونه خون شما برای اطمینان از عدم ابتلا به بیماریهایی مثل HIV و سفلیس آزمایش میشود. البته این روش مناسبی برای چکاپ خودتان نیست اما روند آن به گونهای برنامهریزی شده که اگر مبتلا به بیماری خاصی باشید، بدین ترتیب از آن مطلع میشوید. احتمال ابتلا به بیماریهای عفونی، انگلها، هپاتیت B و C نیز در نتیجهی این آزمایشات مورد بررسی قرار میگیرند.
اهدای خون هرگز روشی برای سوزاندن کالری بیشتر و لاغری نیست اما از فواید آن برای افرادی که به لحاظ جسمانی و فیزیکی آمادگی کافی دارند، مصرف انرژی و افزایش فعالیت های بدن برای جبران خون ازدسترفته است. بنا به گفته ی محققین دانشگاه کالیفرنیا سان دیگو، با هر پینت خون دادن، بدن 650 کالری میسوزاند.
پس از خون دادن، بدن برای جبران حجم خون از دسترفته، بدن با سرعت بيشتري به بازسازي پرداخته و سلول هاي خوني جديد توليد ميكند كه براي افزايش سلامت آن مفيد است. در نتيجه ي اين پاكسازي، مواد سمي و عامل سرطان در بدن توليد نميشوند.
سخن آخر
براي اهداي خون بررسي شرايط جسماني و معاينات ضروري است كه معمولاً در زمان ثبتنام اين بررسي ها انجام ميشود. توصيه ميشود به سؤالاتی كه در زمان معاينات از شما پرسيده ميشود، جواب درست و دقيق بدهيد. اين سؤالات در بردارنده اطلاعاتي شامل وضعيت ظاهري شما مثل قد و وزن، شيوه زندگي، روابط جنسي و ... ميباشد. بازه سني مناسب جهت اهداي خون از 18 تا 60 سال است و محدوديت جنسيتي ندارد. البته خانم ها نبايد در زمان قاعدگي يا بارداري خون اهدا كنند.